Klax

Het is 1990, vrijdagmiddag, en iets dat er volkomen nonsensisch uitzag draaide op mijn 286 — gekleurde tegels die van een transportband vallen, je vangt ze en stapelt ze in rijen. Vijf minuten later was ik tot 's avonds weg van de computer.

Klax is een arcade-puzzelgame van Atari, oorspronkelijk uit arcade-kasten in 1989, een jaar later geport naar PC en een aantal ander platforms. Het principe is brute simpel: gekleurde tegels komen op een transportband omlaag, je vangt ze in een hopper en gooit ze dan in het rooster eronder. Het doel is rijen — horizontaal, verticaal of diagonaal — van drie of meer gelijke kleuren op te stellen. Een rij vormt zich, verdwijnt, je krijgt punten. De hopper loopt vol of tegels vallen over de rand, en je bent klaar.

De bediening bestaat uit drie knoppen, iedereen kan ermee omgaan in dertig seconden. Maar diepte komt geleidelijk: hoger moeilijkheidsniveau voegt snelheid en meer kleuren toe, de hopper loopt sneller vol dan je kan reageren, en plotseling moet je twee zetten vooruit denken. Het spel dwingt je subtiel om in te plannen. Het gaat niet alleen om waar je een tegel plaatst, maar ook wanneer je hem vasthoudt en wanneer je hem gooit. Diagonale combo's zijn dan puur bevredigend op dezelfde manier als wanneer een lang stuk in Tetris perfect in de spleet valt.

Wat Klax bracht was een combinatie van reflexen en denken op een moment dat de meeste arcade-games er één of ander wilden. Grafisch was het nooit iets speciaals — vier kleuren, platte vierkanten, geen animatie de moeite waard. De geluiden op de PC-speaker waren wat ze waren. Maar dit stoorde het spel toen niet en stoort het nu niet. De eenvoud hier is opzettelijk en functioneel. Wat echt slecht verouderd is, is de afwezigheid van een opslagsysteem of progressie — elke start is vanaf nul en de motivatie om door te spelen hangt zuiver af van jou en je score.

Vandaag is Klax geschikt voor iedereen die zin heeft in een kwartierje puzzelen zonder tutorials, cutscenes en battle passes. Als je het in de jaren negentig niet hebt gespeeld, ben je geen nostalgische schuld verschuldigd — het spel staat op zichzelf ongeacht leeftijd. Je kunt het direct in een browser uitvoeren, geen installatie, geen DOSBox. Perfect voor een pauze, gevaarlijk voor een werkpauze.