Listopad 1992 roku, ogrzewanie jeszcze nie działa, a ja siedzę w zimowym swetrze przed monitorem, który migocze przy każdym przewinięciu ekranu. Eye of the Beholder II działa na tacie 386 i wiem, że dzisiaj nie wstanę od tego biurka.

Druga część serii, stworzona przez Westwood Studios dla SSI, zaczyna się dokładnie tam, gdzie skończyła się pierwsza — twoja drużyna poszukiwaczy przygód zostaje wezwana do świątyni Darkmoon, gdzie dzieją się rzeczy, które nie powinny się dziać. Odkrywcy znikają bez śladu, kapłani zachowują się podejrzanie, a gdzieś w głębi kompleksu czai się zło, które szuka okazji do wbicia noża w plecy. Umieszczenie akcji w Zapomnianych Krainach nie było wtedy marketingową etykietką — było gwarancją, że za rogiem może czekać wszystko, od szkieletu do pożeracza umysłów.
Gra się w to jak w klasyczny dungeon crawler czasu rzeczywistego z pauzą: ruch po siatce, drużyna licząca do czterech postaci widoczna na pierwszym planie ekranu, walka rozstrzygana kliknięciem na broń w ręku. System oparty jest na regułach Advanced Dungeons and Dragons drugiej edycji, więc jeśli wiedziałeś, czym różni się THAC0 od Klasy Pancerza, miałeś przewagę na starcie. Jeśli nie, przekonywałeś się o tym na własnej skórze. Trudność bywa niekiedy szorstko bezlitosna — nie dlatego, że gra oszukuje, ale dlatego, że zarządzanie zasobami i leczeniem pozwala na minimalną tolerancję błędów. Jedna nieudana walka w katakumbach i wczytujesz zapis od nowa.

To, co odróżniało kontynuację od oryginału, to otoczenie. Świątynia Darkmoon to nie tylko jeden ciemny korytarz za drugim — wnętrza przeplatają się z obszarami na zewnątrz, a różne wrogie frakcje stosują odmienne taktyki. Są tu obecne otrzewce, od których seria wzięła swoją nazwę, a ich wzrok zabija cię szybciej, niż zdążysz powiedzieć „dispel magic”. Muzyka skomponowana specjalnie dla wersji DOS działała jak cichy budzik adrenaliny w momentach, kiedy najmniej się tego spodziewałeś.
Dziś gra postarzała się całkiem godnie w tym sensie, że jej jądro — eksploracja, decyzje o zarządzaniu zasobami, mapowanie na papierze lub w głowie — wciąż działa. Co nie przetrwało tak dobrze, to całkowity brak systemu podpowiedzi do zagadek. Niektóre łamigłówki są sprawiedliwe, inne to kwestia tego, czy przeczytałeś magazyn o grach z lat dziewięćdziesiątych, albo czystego szczęścia. Osobiście spędziłem godzinę, szukając dźwigni, która była dosłownie na pierwszym piętrze.

Kto powinien zagrać w Eye of the Beholder II dzisiaj? Ci, którzy kochają staroszkolne dungeon crawlery i nie mają nic przeciwko temu, że gra zakłada u nich cierpliwość i gotowość do robienia notatek. Można w nią zagrać w przeglądarce przez emulację DOSBox, bez instalacji, a kilka godzin w katakumbach Darkmoon wciąż jest wartych swojej ceny — jeśli wiesz, na co się piszesz.