Xixit

Jaar 1995, laat in de avond, ouders slapen en ik zit voor een monitor met dat karakteristieke gezoem van een buisbeeldscherm. Ik heb een dozijn games op schijf, maar deze ene at zomaar een uur van mijn leven op zonder dat ik het eens merkte.

Xixit is een puzzle action game van Optik Software die voortbouwt op de fundamenten die Tetris in 1984 in beton heeft gegoten — vallende blokken, beperkte ruimte, tijdsdruk. Maar ergens tussen Alexey Pajitnov en dit kleine project werd het interessant ingewikkelder. Xixit werkt niet alleen met vormen en stapelen, maar voegt een chain reaction mechaniek toe waarbij correct geplaatste blokken een reeks automatische verwijderingen triggeren. Één actie, vijf gevolgen. Dit is het moment dat je terug bleef komen naar games zoals deze.

De bediening is precies zo simpel als je zou verwachten van een mid-'90s DOS game — toetsenbord, geen ingewikkelde knoptoewijzing. Maar de moeilijkheidsgraad loopt snel op en het spel dwingt je al gauw om vooruit te denken, niet alleen te reageren. Maar hier zit de addertje onder het gras: zodra je snapt hoe de chains werken, ga je anders spelen. Je stopt niet meer met blussen van branden maar zet ze opzettelijk aan. Dit is het moment dat het spel je in zijn greep heeft.

Wat Xixit in 1995 apart maakte was dat gevoel dat Tetris niet alleen over overleven gaat, maar over systemen. Over hoe je de chaos op het scherm met één zet in een cascade van duidelijkheid kunt veranderen. Tegenwoordig klinkt dat als een beschrijving van de helft van de mobiele puzzlespellen, maar destijds was het een frisse wind. Grafisch is het spel bescheiden, geluidsmtig ook — Sound Blaster deed wat het kon, verwacht niet meer. Wat het slechtst is verouderd is het ontbreken van enig progressiesysteem of beloningen waar we tegenwoordig aan gewend zijn. Het spel laat je gewoon spelen, en als je klaar bent, ben je klaar.

Vandaag de dag zal Xixit aansluiten bij iedereen die van schone puzzle mechanics zonder verhaalverpakking en live service nonsense houdt. Als je bent opgegroeid met Tetris of Columns en je bent benieuwd waar dit genre in handen van een kleiner studio met een idee had kunnen gaan, dan is het een half uur goed besteed. Houd er rekening mee dat dat half uur misschien stiekem wat langer wordt.