เกมสร้างเมืองยุค DOS ทศวรรษ 1980–1990

เกมสร้างเมืองและเกมบริหารในยุค 1980–1990 แบ่งได้เป็นสามกลุ่มที่เล่นต่างกันอย่างชัดเจน กลุ่มแรกคือเกมสร้างเมืองโดยตรง ผู้เล่นวางผังเมือง ถนน และสาธารณูปโภค แล้วปล่อยให้ประชากรจำลองตัดสินว่าแผนนั้นใช้ได้หรือไม่ โดยสั่งการคนแต่ละคนไม่ได้ กลุ่มที่สองคือเกมจำลองการขนส่งและเศรษฐกิจ ซึ่งหัวใจอยู่ที่เครือข่ายเส้นทาง สินค้า ราคา และกำไรที่ค่อย ๆ ทบต้น กลุ่มที่สามคือเกมบริหารกิจการเดียว เช่น สวนสนุกหรือโรงพยาบาล ซึ่งหมุนรอบพนักงาน ลูกค้า และการวางผัง

ต้นแบบของเกมสร้างเมืองคือ SimCity ของ Maxis ออกแบบโดย Will Wright และวางจำหน่ายในปี 1989 แนวคิดสำคัญคือการควบคุมทางอ้อม ผู้เล่นกำหนดเขตที่อยู่อาศัย เขตพาณิชย์ และเขตอุตสาหกรรม วางถนนและระบบไฟฟ้า จากนั้นเมืองจะเติบโตหรือทรุดลงตามที่ระบบคำนวณเอง ส่วน SimCity 2000 ในปี 1993 เปลี่ยนมุมมองเป็นแบบไอโซเมตริก เพิ่มความสูงต่ำของภูมิประเทศ และเพิ่มชั้นใต้ดินสำหรับท่อน้ำกับรถไฟใต้ดิน จึงยังเป็นภาคที่ผู้เล่นกลับไปเล่นมากที่สุด นอกจากนี้ Maxis ยังมีเกมจำลองในตระกูลเดียวกันที่ไม่เกี่ยวกับธุรกิจ เช่น SimEarth ที่จำลองทั้งดาวเคราะห์ SimAnt และ SimFarm

อีกสายหนึ่งคือเมืองในฉากประวัติศาสตร์ Caesar จากสตูดิโอ Impressions ให้ผู้เล่นสร้างเมืองในจังหวัดของโรมัน โดยแยกหน้าจอของเมืองออกจากแผนที่จังหวัด และภาค Caesar 2 ขยายส่วนการปกครองให้ละเอียดขึ้น ส่วน Die Siedler 2 ของ Blue Byte จากเยอรมนีใช้แนวคิดต่างออกไป แทนที่จะกำหนดเขต ผู้เล่นต้องวางห่วงโซ่การผลิตและถนนให้คนงานเดินขนของทีละชิ้น การวางผังถนนจึงกลายเป็นโจทย์หลักของเกม ขณะที่ Utopia ย้ายการสร้างนิคมไปไว้บนดาวต่างดาว และ Constructor ย่อลงมาเหลือย่านที่อยู่อาศัย

ฝั่งเกมบริหารกิจการมี Theme Park ของ Bullfrog ที่นำโดย Peter Molyneux ออกในปี 1994 ผู้เล่นวางเครื่องเล่น จ้างพนักงาน ตั้งราคาบัตร และปรับสูตรอาหารในร้าน ซึ่งทุกอย่างส่งผลต่อบัญชีเดียวกัน ต่อมา Bullfrog นำรูปแบบเดียวกันไปใช้กับโรงพยาบาลใน Theme Hospital ส่วนสายขนส่งเริ่มจาก Railroad Tycoon ปี 1990 ที่ Sid Meier ออกแบบร่วมกับ Bruce Shelley ที่ MicroProse และ Transport Tycoon ปี 1994 ของ Chris Sawyer ที่ขยายจากรถไฟไปสู่ถนน เรือ และเครื่องบิน นอกจากนี้ยังมี Capitalism ที่จำลองห่วงโซ่ธุรกิจตั้งแต่วัตถุดิบจนถึงชั้นวางสินค้า และ Pizza Tycoon ที่เหลือเพียงร้านพิซซ่ากับคู่แข่งในเมือง

เกมที่ระบุว่าเล่นได้จะทำงานในเบราว์เซอร์ผ่านอีมูเลเตอร์โดยตรง ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรมและไม่ต้องสมัครสมาชิก เกมกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ใช้เมาส์เป็นหลัก จึงเล่นบนโน้ตบุ๊กได้สบาย และเนื่องจากเกมเดินเวลาของตัวเอง ช่วงแรกจึงควรใช้เวลาสังเกตการทำงานของเมืองหรือกิจการก่อนจะลงมือแก้ไข