Cubic Tic Tac Toe

سه‌تا در یک ردیف. به نظر ساده می‌آید — تا وقتی که صفحه‌ی بازی به یک مکعب تبدیل شود و مغزتان بی‌سر‌وصدا شکایت‌نامه‌ای تنظیم کند. Cubic Tic Tac Toe محصول سال ۱۹۸۵، فهمیده‌شده‌ترین بازی تاریخ بشر را می‌گیرد و آن را به چیزی بدل می‌کند که باعث می‌شود به صفحه‌ی DOS طوری خیره شوید که انگار دارید برنامه‌ی حرکت اتوبوس‌ها را به زبانی خارجی می‌خوانید.

ایده‌ی بازی دقیقاً همان است که از اسمش برمی‌آید: دوز در سه بعد، روی وجه‌ها و فضای درونی یک مکعب. هدف همان است — علامت‌هایتان را در یک خط ردیف کنید — اما هندسه‌ی بازی، این کار ساده را به یک معمای فضایی واقعی تبدیل می‌کند. خط‌ها می‌توانند در امتداد یک وجه، از میان چند وجه، یا مستقیم از درون مکعب عبور کنند. همین دسته‌ی آخر است که بی‌سر‌وصدا نابودتان می‌کند، چون مغز انسان طوری ساخته نشده که یک قطر گذرنده از فضای سه‌بعدی را روی یک مانیتور CRT تخت که هندسه‌ی ASCII نشان می‌دهد تشخیص دهد.

رابط کاربری همان چیزی است که از یک بازی ساده و بی‌پیرایه‌ی DOS در سال ۱۹۸۵ بدون سازنده‌ی مشخص انتظار دارید — ورودی با صفحه‌کلید، گرافیک حداقلی، و ارائه‌ای بصری که بخش عمده‌ی کار سنگین را به ذهن خودتان واگذار می‌کند. نه راهنمایی در کار است، نه برجسته‌شدن خط‌های برنده، نه آموزش. یا خودتان می‌فهمید سیستم مختصات چگونه به صفحه نگاشته می‌شود، یا نمی‌فهمید. حریف هوش مصنوعی هم صبر نمی‌کند تا شما سر در بیاورید. اینکه آیا واقعاً باهوش است یا فقط سریع‌تر از آنکه شما بتوانید نمایشگر را بخوانید حرکت می‌کند، راستش را بخواهید، سؤالی بی‌جواب است.

آنچه این بازی را ماندگار می‌کند صیقل‌خوردگی نیست — چون اصلاً وجود ندارد. خودِ ایده است. دوز سه‌بعدی در اوایل دهه‌ی هشتاد یک معمای طراحی واقعی بود، و کسی نشست، آن را با هر ابزاری که داشت نوشت و منتشر کرد. بار شناختیِ دنبال‌کردن یک شبکه‌ی ۴×۴×۴ یا ۳×۳×۳ در ذهن از طریق نمایشی تخت روی صفحه، واقعی است. از آن بازی‌هایی است که روی فلاپی‌دیسک دست‌به‌دست می‌شد، نه به این دلیل که به شکلی آشکار سرگرم‌کننده بود، بلکه چون یک چیز عجیب و کنجکاوی‌برانگیز بود — از آن چیزهایی که به کسی نشان می‌دادید و به چهره‌اش نگاه می‌کردید وقتی سعی می‌کرد بفهمد به چه چیزی نگاه می‌کند.

امروزه از طریق شبیه‌سازی DOS در مرورگر اجرا می‌شود، یعنی بدون هیچ راه‌اندازی‌ای و با این آزادی که به محض اینکه شکستتان داد — که خواهد داد — تب را ببندید. برای نوع خاصی از بازیکن مناسب است: کسی که چالش استدلال فضایی را به خودی خود جذاب می‌داند و به موسیقی، رنگ یا تشویق نیازی ندارد. اگر تا به حال گونه‌های شطرنج سه‌بعدی بازی کرده‌اید یا از بازی‌های استراتژی انتزاعی صرفاً به‌عنوان تمرین ذهنی لذت برده‌اید، این بازی دقیقاً همان خارش را می‌خاراند. بقیه حدود چهار دقیقه دوام می‌آورند. هر دو نتیجه کاملاً موجه‌اند.