Gooka

Je vader is dood. Het gif werd in jouw kamer gevonden. Iedereen denkt dat jij het was. Dat is de openingshand die Gooka je uitdeelt, en het biedt er geen excuses voor aan.

Gooka, in 1997 uitgebracht door de Tsjechische studio JRC Interactive, is een point-and-click-avontuur dat losjes gebaseerd is op een roman van Richard D. Evans. Je speelt een jongeman die halsoverkop in een moordmysterie wordt gegooid — je vader vergiftigd, de schuld belandt vierkant op jouw schouders. De setting heeft een vaag middeleeuws-fantasy-gevoel, het soort dat gebruikelijk was in Europese avonturen uit die tijd: donkere stenen gangen, louche kooplieden, mensen die recht in je gezicht liegen en verwachten dat je het leuk vindt. Jouw taak is om je naam te zuiveren, wat betekent dat je met iedereen praat, alles oppakt wat niet vastgeschroefd zit, en uitzoekt welke combinatie van voorwerpen en dialoog het verhaal daadwerkelijk vooruit helpt.

De mechanieken zijn standaard genrekost — linkermuisknop om te kijken, rechtermuisknop om te interacteren, inventaris over het scherm gesleept als een boodschappenlijstje uit een nare droom. Wat Gooka onderscheidde op de Tsjechische markt, was de volledige stemacteren. In 1997 was een binnenlandse productie met nagesynchroniseerde dialoog niet iets wat je als vanzelfsprekend beschouwde. Tsjechische stemmen uit een Sound Blaster horen komen — echte mensen die echte zinnen voorlezen — had een nieuwigheidswaarde die oprecht lastig uit te leggen is aan iemand die opgroeide met alles al ingesproken. De kwaliteit van het acteren varieert, zoals in de meeste avonturen uit die periode, maar de inzet is er en het houdt beter stand dan je zou verwachten. De puzzels zitten ergens tussen logisch en willekeurig, wat ook standaard is voor die tijd. Je komt vast te zitten. Je klikt twee keer op alles. Je lost het uiteindelijk op en voelt je slimmer dan je waarschijnlijk bent.

Wat Gooka vertegenwoordigt, is een specifiek moment in de Tsjechische game-ontwikkeling — een kleine studio die uithaalt naar iets ambitieus en het grotendeels raakt. Het is geen Broken Sword. De productiewaarden zijn bescheiden, de interface heeft ruwe randjes, en sommige puzzeloplossingen vergen een sprong in het duister in plaats van echte deductie. Maar het heeft sfeer. Het verhaal beweegt met genoeg doel om je nieuwsgierig te houden, en de setting heeft een grimmige consistentie die veel grotere spellen uit hetzelfde jaar misten. Het is verouderd zoals de meeste middenmoot-avonturen uit de jaren negentig — een beetje stijf, af en toe frustrerend, maar eerlijk over wat het is.

Als je een zwak hebt voor Europese avonturenspellen uit de late jaren negentig, of als je wilt zien waar Tsjechische ontwikkelaars toe in staat waren voordat de industrie consolideerde tot iets gladders en minder interessants, is Gooka je tijd waard. Speel het in een browser, sla het gedoe van DOS-configuratie over en laat het verhaal zijn werk doen. Het mysterie gaat niets opnieuw uitvinden. Dat hoeft het ook niet.